Heykel SanatÄ± nasÄ±l doÄŸdu - Heykelcilik Tarihi

Kategori: Genel|

16/10/2008
13:00

Heykel resim kadar,belki resimden daha da eski bir sanattÄ±r. Kilden yapÄ±lmÄ±ÅŸ küçük figürler, totem direkleri, ÅŸeytan maskeleri, Easter AdasÄ±nda bulunmuÅŸ garip oymalar Maya KÄ±zÄ±lderililerin yapmÄ±ÅŸ olduklarÄ± ÅŸeyler, heykel sanatÄ±nÄ±n bütün dinlerde nice önemli bir yer tuttuÄŸunu belirtmektedir. Dinin heykel sanatÄ±ndaki bu önemli yeri ve etkisi,heykelin baÅŸlangÄ±cÄ±ndan yakÄ±n zamanlara kadar süregelmiÅŸtir diyebiliriz.

Yeryüzünde görülen en eski heykel, yaklaÅŸÄ±k olarak M.Ö.40.000 yÄ±llarÄ±ndan kaldÄ±ÄŸÄ± tahmin edilen mamut diÅŸinden yontulmuÅŸ bir kadÄ±n baÅŸÄ±dÄ±r. Sözkonusu heykel,Fransa'da Garonne Ä±rmaÄŸÄ± yataÄŸÄ±nda, Brassempouy'da bulunmuÅŸtur. 1894 yÄ±lÄ±nda bulunan bu heykelden sonra, 1922 de bulunan 15 santim boyundaki bir kadÄ±n heykeli de "Lespugue Venüsü" diye tanÄ±mlanmÄ±ÅŸtÄ±r. Bunun M.Ö.30.000 yÄ±llarÄ±nda yapÄ±lmÄ±ÅŸ olduÄŸuna inanÄ±lmaktadÄ±r.

Eski MÄ±sÄ±rlÄ±lar heykel konusunda da çok ustaydÄ±lar. FiravunlarÄ±n ve soylu kiÅŸilerin granitten,kireçtaÅŸÄ±ndan heykellerini yontuyorlardÄ±. GüzelliÄŸe tutkun, atletizme son derece önem veren Eski YunanlÄ±lar da, Phidias (Fidiyas) ve Praxiteles (Prakisiteles) gibi dev heykel ustalarÄ± yetiÅŸtirmiÅŸlerdir. Bu ustalar özellikle kadÄ±n ve erkek vücudunun kusursuz örneklerini ölümsüzleÅŸtirmiÅŸlerdi. Bir çok alanlarda YunanlÄ±larÄ± izleyen, onlara öykünen (taklit eden) RomalÄ±lar heykellerini mermerden yaptÄ±lar. Eski YunanlÄ±lar, Sümer ve Hitit heykellerindekinden daha yumuÅŸak bir malzeme, mermer ve süngertaÅŸÄ± kullanÄ±yorlardÄ±. Onun için heykellerin yontu ve iÅŸlenmesinde de daha baÅŸarÄ±lÄ± olmuÅŸlardÄ±r. RomalÄ±lar ise heykelcilikte büste daha önem verdiler.

Heykelcilik sanatÄ±,Ä±ÅŸÄ±klÄ± Rönesans dönemiyle büsbütün önem kazandÄ±. Mikelanj "Musa", "Davut" gibi dev eserler yarattÄ±. ÇaÄŸdaÅŸ heykelciliÄŸe gelince,bu dönemin Rodin'le baÅŸladÄ±ÄŸÄ±nÄ± söyleyebiliriz. Rodin, eserleriyle kitleye anlam ve ruh kazandÄ±rmÄ±ÅŸtÄ±.

Modern heykelciliÄŸin en büyük ustalarÄ± Ä°ngiliz Henry Moore, Ä°talyan Alberto Giacometti gibi kiÅŸilerdir. Avrupa dÄ±ÅŸÄ±nda heykel, AfrikalÄ± zenci sanatÄ±, Amerika'da Toltek ve Aztek sanatÄ±, Güney Asya'da Hint ve Çin Hindistan�Ä± heykelciliÄŸi gibi alanlarda gerçekten karakteristik deÄŸerler taÅŸÄ±yan örnekler vermiÅŸtir.

Türkler'de heykel çok eski çaÄŸlarda bile mevcuttu. Orta Asya'da yaÅŸayan Türkler,ölüleri için "balbal" diye tanÄ±mlanan sert taÅŸtan, ayrÄ±ntÄ±larÄ± pek belirli olmayan yontular dikerlerdi.

Daha sonralarÄ±, PadiÅŸah Abdülaziz heykel sanatÄ±nÄ± teÅŸvik amacÄ±yla kendi heykelini yaptÄ±rmÄ±ÅŸtÄ±. Abdülaziz'i at sÄ±rtÄ±nda gösteren bu heykel Beylerbeyi SarayÄ±'ndaydÄ±. Birkaç kez deÄŸiÅŸtirmiÅŸ sonunda TopkapÄ± Saray Müzesi'ne yerleÅŸtirilmiÅŸtir.

Eski adÄ± Sanayi-i Nefise Mektebi olan Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki ilk heykel öÄŸretmeni Oskan Efendi'dir.