Bilgi Kanalı

OKuma Teknikleri - Paylaşarak Okuma - Seçici Okuma - Sorgulayara
Okuma teknikleri  okuduğumuz metinden  azami düzeyde verim almak için bize  kaynaklık eder.Örneğin sorgulayark okuma tekniği ve not alarak okuma tekniği  Mustafa Kemalinde kulalndığı bir yöntemdi.Sorgularak okuma  tekniğinde  metinde  geçem kavramlar önceden  ön bilgi  alınması amacıyla araştırılır ve konu hakkında  önceden fikir sahibi olunulur.

NASIL DAHA ETKİLİ OKURUZ?

Üniversite yılları, daha önceki öğrenim yıllarımıza kıyasla daha yoğun ve zorlu olabilecek okumalar
yapmamızı gerektiren bir süreçtir. Okumanın, öğrenme yöntemlerimiz arasında başı çektiğini düşünecek
olursak etkili okumanın da derslerdeki başarımızdaki rolünü göz ardı edemeyiz. Etkili okuma, okuma
amaçlarımız doğrultusunda okuma hızımızı belirleyerek, bir metni sorgulayarak okuma sürecine etkin
olarak katılmamızdır. Aşağıda, sırasıyla okumaya hazırlık, etkin bir okuma yöntemi olarak SQ3R (Survey,
Question, Read, Recite, Review; İncele, Sorgula, Oku, Tekrar Et, Gözden Geçir) tekniği, okuma hızı ve
okuma hızını geliştirme ile ilgili bilgilere yer verilecektir.
A. Okumaya Hazırlık
Daha iyi yoğunlaşabilmek ve okuduklarımızı hatırlamayı kolaylaştırmak için şunlara dikkat edebiliriz:

Okumalarınızı akşam yerine gündüz saatlerinde yapma (uygun olduğunda özellikle
sabah saatleri)

Okuduğunuz materyalin güçlük derecesi yüksekse kısa zaman aralıkları (30-40’) içinde
okuyup molalar (5-10’) verme

Okumanızı kolaylaştırıcı bir ortam belirleme (mümkün olduğunca dikkatinizin
dağılmayacağı, yeterli ışığın olduğu) ve okuma için aynı mekanı kullanmaya özen
gösterme (alışkanlık oluşturma amacıyla)

Okumaya başlamadan önce birkaç dakikanızı amacınızı belirlemeye ayırma (örn.; okuma
ödevinizi 2-3 sayfa halinde ana fikir ve ana fikri destekleyen düşünceleri içerecek şekilde
özetleme)
B. SQ3R (İncele, Sorgula, Oku, Tekrar Et, Gözden Geçir) Tekniği
Etkin okuma, (a) okunan konuyu ezberlemektense konu hakkında düşünmeyi (özetleme, soru sorma,
sunulan fikirleri değerlendirme); (b) okuma amaçlarınıza uygun bilgiyi elde etmek için okumayı ve (c)
okuma bittikten sonra da okunan metin üzerinde eleştirel bir şekilde düşünmeyi (yazarın dediklerini
değerlendirme, alt fikirlerin ana fikri ne derecede desteklediği, yazarın fikirlerine ne derece katılıp
katılmadığımızı dayanaklarımızdan hareketle belirleme) içerir. İşte, SQ3R tekniği, etkili okuma eğitiminde
çok yaygın olarak kullanılan ve okurken okuyucuyu etkin kılan tekniklerden biridir. SQ3R adından da
anlaşılacağı üzere 5 basamağı içerir:
1. İnceleme: Okunacak metnin taslağını çıkarmadır. Ana ve alt başlıklara, özete ve konunun düzenine
bakmayı içerir. Okuyucuya ne okuyacağı, hangi bölüme ne kadar zaman ayıracağı, bir başka deyişle,
okuma sürecini nasıl organize edeceği hakkında fikir verir. Genellikle bu süreç için kısa bir zaman dilimi
ayırmak yeterli olacaktır. Örn; 30 sayfalık bir kitap bölümü için yaklaşık 10 dakika yeterli olabilir.
2.
Sorgulama: Konu başlıklarının, konunun içeriğini yansıtacak şekilde sorulara dönüştürülmesini
içerir. Ön bilgimiz olmayan başlıklar için başlıkların anlamlarına ilişkin sorular, tanışıklığımız olan
başlıklar içinse daha detaylı sorular sorabiliriz. Örn; Daha önce SQ3R yöntemini hiç duymadıysak
bu başlığı gördüğümüzde soracağımız soru SQ3R nedir olacaktır? Etkin okuma tekniklerine
aşinaysak ve “sorgulama” başlığını görüyorsak neden sorgulamalıyım, sorgulamak ne işime
yarar, sorgulamada kullanılan basmaklar nelerdir, her zaman için sorgulamam gerekli midir gibi
anlamlandırma, analiz etme ve eleştirme amaçlı sorular sorabiliriz. Bu soruları sormak, okurken
sorularımıza cevap arar şekilde okumayı dolayısıyla metne amacımız doğrultusunda daha iyi
odaklanmamızı sağlar. Bu, hem ilk okuma esnasında hem de daha sonra tekrar aşamasında
(özellikle sınavdan önce sorularla tekrar yaparken) bize zaman kazandıracaktır.
3.
Okuma: Bu aşamada temel amacımız bir önceki basamaktaki sorduğumuz sorulara cevap
bulacak şekilde okumaktır. Bir başka deyişle okurken metindeki bilgileri anlayıp, organize etmeye
çalışırız. Okurken şu noktaları hatırlayalım:

ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu - Öğrenci Gelişim ve Psikolojik Danışma Merkezi
NASIL DAHA ETKİLİ OKURUZ?
1 / 2
Page 2
a) süreç içinde, okumamızı değerlendirmeye yönelik sorular sorma (örn.; “şu ana kadar okuduklarımı
anlayabildim mi?”, “anlamadığım noktalar neler”, “anlamamı ne engelliyor?”, “daha iyi anlayabilmek için
ne yapsam işime yarar, vb.”)
b) okurken önemli bulduğunuz bilgileri tekrardan geri dönmek üzere işaretleme/not alma; ama bazen öyle
bir noktaya gelebiliriz ki tüm metni dikkatimizi vermeden okuyarak altını çizmeye başlarız ve bu da ne
yazık hiçbir işe yaramaz. Bunun olmasını engellemek için öncelikle metnin/bölümün genelini okuyup
sonradan çok önemli yerleri işaretleme/çizme veya sayfanın yanına kendi ifadelerimizle notlar almayı
deneyebiliriz. Not almak için ayrı bir kâğıt da kullanabiliriz.
4.Tekrar Etme: Okuduklarımızı hatırlayabilmek için önemli bir aşamadır. Yazarak veya anlatarak, 2.
aşamada sorduğumuz sorular doğrultusunda yapabiliriz.
5.Gözden Geçirme: Daha önceden çalıştığımız metinlerin arada bir (en azından sınavdan önce)
üzerinden geçmek hem dersin içeriğini bir bütün içinde görmemizi sağlayabilir hem de sınavdan önce
paniklememizi engelleyebilir.
C. Okuma Hızı
Okuma hızımızı belirleyen çeşitli etkenler vardır ve etkili okuma bu etkenlere göre hızımızı belirlemeyi
içerir. Bu etkenler:

Okuma amacınız
Amacınız belirli bir bilgiyi bulmak için okuma, ödev verilen bir kitaptan bölüm okuma veya zevk için okuma
olabilir. Örn; bizden bir ödev hazırlamamız istendiğinde hangi makalelerin işimize yarayacağına karar
vermek için yavaş hızda tüm makaleyi okumak yerine öncelikle “özet” ve gerekirse “tartışma” bölümüne
göz atıp ödevimizde kullanabileceğimizi düşünürsek daha detaylı ve anlamaya yönelik okumaya geçeriz.

Okuduğunuz materyalin güçlüğü Ana dilimizde olmayan veya içinde bilmediğimiz
teknik terimlerin yer aldığı bir metni okuma bizi zorlayabilir ve daha yavaş hızda
okumamızı gerektirir. Yukarıda açıklanan SQ3R tekniğini kullanarak sistemli okumak
işimize yarayabilir. Okuduğunu anlama becerisi tüm beceriler gibi geliştirilebilir ama
zaman, sabır ve pratik gerektirir.

Okunan metinle ilgili ön bilgi
Daha önceden metne veya metindeki terimlere aşinalığımız varsa metni anlamamız kolaylaşacağından
daha hızlı okuyabiliriz.
Peki acaba okuma hızımızı arttırmak mümkün müdür?
Gözümüz, kelimeleri blok olarak algıladığında okumamız daha hızlı olur. Bir başka deyişle, okuma
hızımız, gözümüzün bir bakışta algıladığı kelime sayısına bağlıdır. İşte bir bakışta daha fazla kelimeyi
algılayabilmek için aşağıdaki egzersizleri günde en az 15’ ayırarak yapabilirsiniz. Egzersizleri, ilk başta
hoşunuza giden, anlamakta güçlük çekmeyeceğiniz metinler üzerinde işe yaradığını görene kadar
yaptıktan sonra akademik okumalarınız için de uygulamaya başlayabilirsiniz. Hızınızı arttırırken metni
anladığınızdan da emin olun.

Gözümüz her durduğunda bir önceki kelime/kelimeler beyne gider. Bir bakışta birden çok
kelimeyi algılamaya dikkat etmemiz önemli. Dar sütunlar halinde yazılmış yazıları okurken
gözü sütunun orta noktasına ayarlayarak soldan sağa doğru bir sütunu bir kerede algılamaya
çalışarak okuyup, hızlıca aşağıya doğru devam edin. Daha geniş sütunlu yazılarda yazıyı
yukardan aşağıya doğru 1-2 düz çizgiyle bölmek ve elinize bir kalem alarak ritmik olarak
(yavaştan başlayarak) takip etmek işinize yarayabilir.

Gözünüzü, okuyacağınızın satırın tam üstüne değil biraz üst kısmına odaklayın. Böylelikle
ilişkili kelimeleri birlikte algılayabilirsiniz.
Kaynaklar:
Yıldırım, A., Doğanay, A. ve Türkoğlu, A. (2000). Ders Çalışma ve Öğrenme Yöntemleri. Ankara: Seçkin

Yayıncılık.
Reading Improvement Video. Dartmouth University Academic Skills Center,
http://www.dartmouth.edu/acskills/videos/video_ricap.html
Reading Skills Programme (1997). York University Counseling & Development Centre,
http://www.yorku.ca/cdc/lsp/readingonline/read1.htm
Hazırlayan: Uzm. Psi. Dan. Z. Eda Sun Selışık
  • Yorum yaz!
  • Baglanti


    • <<Önceki Sayfa |1/ 5|

    Kategoriler

    Son Yazılar

    Bağlantılar

    Son Yorumlar


    Trafik

    • Copyright © 2007 - Bilgi Kanalı
    Tema Tasarım:Smashing Magazine.